Çürük bir diş için en sık yapılan tedavi dolgudur. Eskiden arka dişlerde gri renkli amalgam dolgular yaygındı. Bugün dolguların büyük kısmı, dişin rengine uydurulabilen kompozit malzemeyle yapılıyor. Halk arasında buna "beyaz dolgu" deniyor.
Kompozit nedir?
Kompozit, reçine esaslı bir malzemedir. İçinde çok ince cam ya da seramik parçacıklar bulunur; bu parçacıklar malzemeye dayanıklılık kazandırır. Farklı renk tonlarında üretilir, böylece dolgu çevresindeki dişe uydurulabilir. Malzeme yumuşak hâlde yerleştirilir, şekillendirilir ve mavi bir ışıkla birkaç saniyede sertleştirilir.
Kompozit dişe yapışır. Bu, amalgamdan önemli bir farktır: Amalgamın yerinde durabilmesi için dişte belirli bir oyuk şekli açmak gerekiyordu. Kompozitte ise çoğu zaman yalnızca çürük doku temizlenir, sağlam diş dokusu daha fazla korunur.
Koltukta adım adım
- Muayene ve röntgen. Çürüğün büyüklüğü ve sinire yakınlığı değerlendirilir.
- Lokal anestezi. Gerekiyorsa dişin çevresi uyuşturulur. Küçük ve yüzeysel çürüklerde gerekmeyebilir.
- Çürüğün temizlenmesi. Çürük doku temizlenir, sağlam doku korunur.
- Dişin kuru tutulması. Diş tükürükten ayrılır. Kompozitin dişe iyi tutunması için yüzeyin kuru ve temiz olması gerekir. Bu yüzden çoğu zaman lastik bir örtü (rubber dam) ya da pamuk rulolar kullanılır.
- Yapıştırıcı. Diş yüzeyi hazırlanır ve ince bir yapıştırıcı (bonding) sürülüp ışıkla sertleştirilir.
- Katman katman dolgu. Kompozit küçük katmanlar hâlinde yerleştirilir, her katman ışıkla sertleştirilir.
- Şekil ve cila. Dolgu, dişin doğal şekline göre biçimlendirilir. Isırma kontrol edilir, yüzey cilalanır.
İşlem çoğunlukla tek seansta biter. Süre, dolgunun büyüklüğüne ve dişin yerine göre değişir.
Beyaz dolgu ne kadar dayanır?
Kesin bir yıl vermek doğru olmaz. Arka dişlerdeki kompozit dolguları uzun süre izleyen çalışmaların derlemesi, yıllık başarısızlık oranının düşük olduğunu ve dolguların büyük çoğunluğunun uzun yıllar görev yaptığını gösteriyor.1 Ömrü belirleyen başlıca etkenler şunlar:2
- Dolgunun büyüklüğü: Dişin büyük bir kısmını kaplayan dolgular daha fazla yük taşır.
- Çürük riski: Dolgu kenarında yeni çürük gelişmesi, dolgunun yenilenmesinin en sık nedenlerinden biridir. Ağız bakımı ve şekerin sıklığı burada belirleyicidir.
- Diş sıkma ve gıcırdatma: Dolguda ve dişte kırılma riskini artırır.
- Dişin yeri: Arka dişler çiğneme kuvvetini daha çok taşır.
Dolgunun kenarında renklenme, çentik ya da yiyecek takılması fark ederseniz kontrolde söyleyin. Küçük sorunlar çoğu zaman dolgu baştan yapılmadan onarılabilir.
Diş eti hizasındaki dolgular
Bazı çürük ve aşınmalar dişin ön yüzünde, diş eti çizgisinin hemen üzerinde oluşur. Diş hekimliğinde bunlara Sınıf V bölgesi denir. Bu bölgedeki kayıplar sert fırçalama, asitli içecekler, diş sıkma ya da diş eti çekilmesiyle ilişkili olabilir ve çoğu zaman soğuk hassasiyetine yol açar.
Bu dolgular kolay değildir: Bölge tükürüğe ve diş etine çok yakındır, kuru tutmak zordur. Dolgunun kenarından sızıntı olursa hassasiyet ve yeni çürük görülebilir. Bu yüzden son yıllarda kompozitin yanında, ortama mineral salabilen biyoaktif malzemeler de inceleniyor. Dt. Esra Yavuz'un fakülte döneminde poster olarak sunduğu çalışma da bu konudaydı: Sınıf V dolgularda biyoaktif materyallerin kenar sızıntısını kompozit rezinle karşılaştırdı. Hangi malzemenin seçileceği; kaybın nedenine, büyüklüğüne ve dişin durumuna göre muayenede belirlenir.
Eski amalgam dolgularım ne olacak?
Amalgam, cıva içeren bir alaşımdır. Cıvanın çevreye etkileri nedeniyle Avrupa Birliği, 1 Ocak 2025'ten itibaren diş tedavisinde amalgam kullanımını büyük ölçüde sonlandırdı.3 Bu karar, ağzınızdaki sağlam amalgam dolguların hemen sökülmesi gerektiği anlamına gelmez. Sağlam ve sorunsuz bir amalgam dolguyu söküp yenilemek, sağlıklı diş dokusunun da kaybına yol açabilir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), iyi durumdaki amalgam dolguların tıbbi bir gereklilik olmadıkça sökülmemesini öneriyor.4 Dolguda kırık, çatlak ya da kenarında çürük varsa, yenileme zaten gerekir ve o zaman kompozit ya da başka bir malzeme seçilir.
Sık sorulanlar
Dolgudan sonra ne zaman yemek yiyebilirim?
Kompozit ışıkla sertleştiği için dolgu koltuktan kalkarken sertleşmiş olur. Uyuşukluk geçene kadar yemek yememek yeterlidir; böylece dudağınızı ya da yanağınızı ısırmazsınız.
Dolgudan sonra hassasiyet olur mu?
Özellikle derin dolgulardan sonra birkaç gün soğuğa ya da ısırmaya hassasiyet olabilir ve genellikle kendiliğinden azalır. Isırırken dolgu "yüksek" geliyorsa ya da ağrı artıyor, zonkluyor veya geceleri uyandırıyorsa beklemeden hekiminize başvurun.
Beyaz dolgu zamanla renk değiştirir mi?
Kompozit, özellikle kenarlarında çay, kahve ve sigarayla zamanla renk alabilir. Kontrollerde yapılan cila çoğu zaman yüzeyi yeniler.
Dolgu ön dişlerde de yapılır mı?
Evet. Ön dişlerdeki çürükler ve küçük kırıklar kompozitle, dişin rengine uyumlu biçimde onarılabilir.
Kaynaklar
- Opdam NJM, van de Sande FH, Bronkhorst E ve ark. Longevity of posterior composite restorations: a systematic review and meta-analysis. Journal of Dental Research, 2014.
- Demarco FF, Collares K, Correa MB, Cenci MS, Moraes RR, Opdam NJM. Should my composite restorations last forever? Why are they failing? Brazilian Oral Research, 2017.
- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi. (AB) 2017/852 sayılı Cıva Tüzüğü'nü değiştiren (AB) 2024/1849 sayılı Tüzük. Avrupa Birliği Resmî Gazetesi, 2024.
- U.S. Food and Drug Administration. Recommendations about the use of dental amalgam in certain high-risk groups. fda.gov, 2020.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin ve hekiminizin önerisinin yerini tutmaz. Metindeki küçük numaralar, bilginin dayandığı kaynağı gösterir. Yayın: 28 Ekim 2026 · Son güncelleme: 28 Ekim 2026
Kolektif Kavaklıdere'de diş hekimi. Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nden onur derecesiyle mezun oldu.
